Dit hoofdstuk sluit

Ik zou willen dat het een slechte één-april-grap was, maar dat is het niet… 

En eerlijk is eerlijk: we hoefden er geen duizenden euro’s aan te verdienen. Met een paar honderd euro per maand, als aanvulling op andere inkomsten, was ik al blij geweest. Want het ging mij ook vooral om het gevoel van iets opbouwen. Iets van mezelf. Iets wat ik heb neergezet, wat ik heb gecreëerd. Iets betekenen voor m’n team en blije klanten. Dat gevoel, vooral in de eerste maanden, was echt geweldig. Ik was zó trots. Als ik langs m’n eigen billboards reed dacht ik: ik heb het gewoon geflikt! Ik zat er nagenoeg elke dag en was er elk uur van de dag mee bezig. Er waren dagen bij waarop we wat klanten hadden, zó gezellig vond ik dat. Dan was ik helemaal in m’n element.

Ik gaf het tijd, het hoort erbij.  En toen kwam er een dag met nul omzet, dat is ff schrikken. En later nog een. Geen respons op evenementjes, kortingsacties, of klanten n.a.v. sponsordingen. Wat is er mis? We verbeterden het recept, verlaagden de prijs, nog meer betaalde campagnes op de socials. Gingen samenwerkingen aan, probeerden onze producten via andere wegen te verkopen, het hele rataplan. Maar elke keer wanneer ik vol enthousiasme iets organiseerde/aanbood waar geen respons op kwam knakte mijn (zelf)vertrouwen een beetje. Ik schaamde me naar m’n team wanneer de zaak leeg was, naar de buitenwereld en naar mezelf. En toch dacht ik steeds weer: ook dit is ondernemen. Pak jezelf bij elkaar en door. Het is geen lineair proces omhoog, het gaat met ups en downs. 

Ik beredeneerde me een slag in de rondte; misschien komt het omdat we net beginnen. Misschien is het eiland rustig en is het aanbod gewoon enorm. Of is de straat simpelweg niet druk genoeg, bij de overburen zit ook niemand. En ondertussen bleef die vraag in mijn hoofd: doe ik wel genoeg? En ja, ik zocht misschien naar excuses… Want het idee dat wat ik heb opgezet niet werkt… Dat is geen leuke gedachte. 

Maar het voelde steeds meer als een bodemloze put. De dagen zonder klanten waren er steeds vaker en facturen stapelden zich op. Er moest elke maand (veel) geld bij van ons spaargeld. We stelden ons in op ongeveer break-even na een half jaar (daar is 70 euro per dag voor nodig, wat vooraf best haalbaar leek….) maar zaten daar steeds verder bij uit de buurt. De tweede betaaltermijn voor de verlenging van de huur kwam eraan en ook dat voelde als een zwaard van Damocles.

Ohhh man ik heb er zo veel om gehuild, gestrest, nachten wakker gelegen. Heb ik er wel alles aan gedaan…? Kunnen we niet nog dit of dat…? Het is niet het einde van de wereld, maar voor mij was dit, plus alle keuzes die gemaakt moesten worden zo groots. Er is zoveel geld, hoop en mooie dromen in de opbouw gegaan… Gooien we dat dan allemaal weg…? 

Niks van dit gedoe en gestress heb ik gaandeweg willen delen. Niet publiekelijk; want ik was ervan overtuigd dat je dan je eigen graf graaft als onderneming. Zodra je zegt dat het k*t gaat en je zaak altijd leeg is komt er helemaal niemand meer. Dus bleef ik de ‘het is hier zo leuk en je moet dit ook komen ervaren’- kaart inzetten. 

Maar ook met mensen die dichterbij me stonden wilde ik het niet delen. Ik kon het zelf nog niet accepteren dat ik zoveel geld verbrast had, voelde me een loser, een kneus. En twijfelde of ik wel genoeg had gedaan, want aan de zijlijn is er altijd: ‘heb je dit of dat wel geprobeerd…?’ Ik had het gevoel dat mensen met popcorn in de hand zouden smullen van mijn ondergang. Lekker dramatisch, maar zo voelde het écht even.

En er zijn ergere dingen, zeker. We zijn gezond, leven een heerlijk leven op Bali en het hebben niks te klagen. En al is er veel geld verloren gegaan, we kunnen het dragen. Maar wie ooit iets heeft ondernomen, groot of klein, herkent dit rot-gevoel vast.

Maar soms moet je ook eerlijk zijn en je verlies nemen. Dus heb ik de knoop doorgehakt en de huur in Canggu opgezegd. Gelukkig reageerde de huurbaas heel begripvol. En we zijn gaan kijken naar wat wél werkt.

En dat is onze kraam in Living World. Het voelt ergens als een stap terug, maar tegelijkertijd ook als een stap naar iets wat wél haalbaar is. Daar hebben we elke dag klanten, en kunnen we blijven bouwen aan Stroop, maar dan op een manier die beter past.

Vorige week, turend over de oceaan op de Gili’s, heb ik veel nagedacht. Hoe ga ik dit aan m’n team vertellen? Stoppen we helemaal, of gaan we door met de kraam in Living World? En wat voel ik nu eigenlijk; opluchting, falen, goede moed, of alles door elkaar?

Ik merkte toen pas wat een rollercoaster dit jaar is geweest en hoe vol ik me erop heb gestort. Als moeder, vriendin en creatieveling heb ik daardoor ook een stap terug gedaan. Er stonden zó veel tabbladen open in m’n hoofd en ik was er elk uur van de dag mee bezig. Dat hoort bij ondernemen en dat is oké, sterker nog, ik vind het stiekem heerlijk om het druk te hebben. Maar in combinatie met de financiële stress voelde het soms ook alsof ik aan twee kanten tegelijk aan het inleveren was.

We kunnen wel concluderen dat ik het heb onderschat en geromantiseerd. Ondernemen op Bali, een leuke zaak, gezellig, creatief… Maar van locatie tot kosten, van targets tot publiek: het is hier gewoon een andere wereld. Een ervaring rijker en een illusie armer. Maar het is vooral ook een bak aan leuke herinneringen, bijzondere ervaringen en grappige belevenissen. Want dit avontuur is nooit saai, en I love it.

Arjan zegt steeds: je hebt het in ieder geval geprobeerd. En je had het lef om te doen waar de meeste mensen alleen maar van dromen. Zo voelt het voor mij nog niet helemaal, maar misschien komt dat nog.

Deze week heb ik het m’n team verteld. M’n lieve manager (en vriendin) Nissa en ik hebben samen even lekker staan janken. Zij zei: “Ik hou zo van Stroop, het zit in m’n hart. Sorry dat ik je niet heb kunnen helpen.” Maar ik voel dat precies zo naar haar en naar het team.

We gaan er nog een knallende laatste maand van maken in Canggu en hopen op een gezellig drukke maand, zodat we deze plek met een glimlach kunnen afsluiten.

En daarna? Dan bakken we gewoon met heel veel liefde verder aan de gezelligste stroopwafels van Bali in Living World. Dit hoofdstuk sluit, maar Stroop is nog niet klaar.